Wat regel je bij samenwonen voor het eerst?

Bij samenwonen regel je het huurcontract (medehuurderschap), je verzekeringen, een eventueel samenlevingscontract en je toeslagen. Na zes maanden op hetzelfde adres gelden vaak nieuwe fiscale regels.

Bij samenwonen voor het eerst regel je vier dingen die er echt toe doen: het huurcontract (staat je partner erop als medehuurder?), je verzekeringen (dubbel of samengevoegd?), je toeslagen (huurtoeslag en zorgtoeslag veranderen bij een tweede inkomen op het adres), en eventueel een samenlevingscontract bij de notaris. Fiscaal gezien telt vooral de grens van zes maanden ingeschreven staan op hetzelfde adres.

Wat regel je met het huurcontract?

Trekt je partner bij jou in een huurwoning, vraag dan schriftelijk aan de verhuurder of je partner medehuurder mag worden. Bij particuliere verhuur is de verhuurder niet verplicht dit toe te staan, dus leg de aanvraag altijd vast per e-mail of brief, ook als het gesprek mondeling positief verloopt.

Huren jullie samen een nieuwe woning, zorg dan dat beide namen vanaf het begin op het huurcontract staan. Dat voorkomt discussie later, bijvoorbeeld als de relatie eindigt en er onduidelijkheid ontstaat over wie het huurrecht behoudt.

Koopt een van jullie de woning en trekt de ander later in, dan verandert er niets aan de eigendomsverhouding: alleen de eigenaar staat op de hypotheekakte, tenzij je notarieel iets anders vastlegt.

Moet je een gezamenlijke bankrekening openen?

Een gezamenlijke rekening voor vaste lasten zoals huur, boodschappen en energie geeft overzicht, maar is geen verplichting. Veel stellen combineren een gezamenlijke rekening voor gedeelde kosten met eigen rekeningen voor persoonlijke uitgaven.

Spreek vooraf af hoe jullie de kosten verdelen: fiftyfifty, of naar rato van inkomen. Bij een groot inkomensverschil voorkomt verdelen naar inkomenspercentage dat de kostwinner onevenredig zwaar wordt belast, en dat de partner met een lager inkomen structureel moet interen op spaargeld.

Veel stellen gebruiken de 50/30/20-vuistregel als startpunt voor een gezamenlijk budget: 50% van het gezamenlijke netto-inkomen naar vaste lasten zoals huur en energie, 30% naar vrije uitgaven zoals uit eten en abonnementen, en 20% naar sparen of het aflossen van schulden. Bespreek ook eventuele schulden en het verschil in bestedingspatroon vóórdat jullie een gezamenlijke rekening openen, want geld is een van de meest voorkomende bronnen van spanning tussen samenwonende stellen.

Wanneer word je fiscaal partner van elkaar?

Trouwen of een geregistreerd partnerschap maakt je automatisch fiscaal partner vanaf de eerste dag. Zonder huwelijk gelden strengere regels: de Belastingdienst merkt je pas als fiscaal partner aan als jullie minstens 6 maanden onafgebroken op hetzelfde adres in de Basisregistratie Personen (BRP) staan ingeschreven, én aan minimaal één aanvullende voorwaarde voldoen, zoals een notarieel samenlevingscontract, een kind samen, of een koopwoning op beider naam.

Fiscaal partnerschap heeft gevolgen voor je aangifte inkomstenbelasting: je kunt gezamenlijke aftrekposten, zoals hypotheekrente, onderling verdelen op de manier die voor jullie het voordeligst uitpakt. Dat kan honderden euro's per jaar schelen, afhankelijk van het inkomensverschil tussen jullie.

Heb je een samenlevingscontract nodig?

Verplicht is het niet, maar zonder samenlevingscontract heb je bij overlijden van je partner geen recht op de hoge partnervrijstelling voor de erfbelasting en ook geen automatisch recht op partnerpensioen. Een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgverplichting geeft, mits je minstens 6 maanden samenwoont, recht op dezelfde partnervrijstelling erfbelasting als getrouwde stellen: €828.035 in 2026.

Een samenlevingscontract via de notaris kost gemiddeld tussen de €449 en €1.075, afhankelijk van of je kiest voor een standaardcontract of maatwerkafspraken over bezittingen, schulden en de woning. Een onderhands (zelf opgesteld) contract is goedkoper, maar de Belastingdienst en pensioenfondsen erkennen dit vaak niet voor fiscale of pensioenvoordelen. Daarvoor is een notariële akte een vereiste.

Wat verandert er aan je verzekeringen?

Loop je verzekeringspolissen na zodra je partner intrekt. Een inboedelverzekering en aansprakelijkheidsverzekering (AVP) heb je meestal maar één keer nodig per huishouden: zet de ene op beide namen en zeg de andere op om dubbele premie te voorkomen. Zorgverzekeringen blijven wel altijd individueel, ook als je samenwoont.

Wat verandert er aan je toeslagen?

Zodra jullie beiden op hetzelfde adres staan ingeschreven, telt het gezamenlijke inkomen en vermogen mee voor huurtoeslag en zorgtoeslag, niet meer alleen dat van de aanvrager. Dit kan het recht op toeslag flink verlagen of laten vervallen, ook als je partner zelf geen toeslag ontvangt. Geef deze wijziging in leefsituatie altijd zelf en op tijd door via Mijn Toeslagen, want een te late melding leidt tot een naheffing over de periode dat de toeslag op basis van verouderde gegevens is uitbetaald.

Wat regel je nog rond pensioen en next-of-kin?

Meld je nieuwe samenwonende partner bij je pensioenfonds als je een notarieel samenlevingscontract hebt, want zonder die melding heeft je partner bij overlijden mogelijk geen recht op partnerpensioen, ook niet als jullie al jaren samenwonen. Pensioenfondsen erkennen een samenwonende partner namelijk niet automatisch, in tegenstelling tot een getrouwde partner.

Werk ook je noodcontactpersoon bij bij de huisarts, tandarts en werkgever, en overweeg een testament als jullie geen samenlevingscontract hebben. Zonder testament of samenlevingscontract erft een ongehuwde partner namelijk niets automatisch bij overlijden, hoe lang jullie ook al samenwonen.

Wat gebeurt er als de relatie eindigt?

Denk niet alleen aan de leuke kant van samenwonen. Leg in een samenlevingscontract vast wat er gebeurt met de woning, gezamenlijke bezittingen en eventuele schulden als de relatie stopt, zodat je dit niet in een emotioneel moment hoeft uit te vechten. Bij een huurwoning op beider naam moet je bovendien samen naar de verhuurder om te bepalen wie de huurder blijft, want dat gaat niet automatisch naar wie er feitelijk blijft wonen.

Zonder samenlevingscontract val je terug op de standaardregels van eigendom: wat op jouw naam staat, blijft van jou, en gezamenlijk gekochte spullen worden in principe gedeeld naar rato van wat ieder heeft bijgedragen. Bewaar daarom bonnetjes en betaalbewijzen van grotere gezamenlijke aankopen, zoals meubels of apparatuur, ook al voelt dat op het moment van aanschaf onromantisch.

Wat regel je praktisch rond de verhuisdag?

Voordat je gaat samenwonen, sorteer je dubbele spullen: twee koelkasten, twee bankstellen of twee complete keukensets passen zelden allebei in één huis. Verkoop of doneer wat je niet gebruikt vóór de verhuisdag, dat scheelt sjouwwerk en opslagkosten achteraf.

Geef de adreswijziging op tijd door bij de gemeente: je hebt hiervoor tot 5 dagen na de verhuisdatum de tijd. Dit is een aparte melding van de fiscale en toeslagenwijzigingen hierboven, dus vink beide taken los af.

Veelgestelde vragen

Ben je automatisch fiscaal partner als je gaat samenwonen? Niet automatisch vanaf dag één. Zonder samenlevingscontract word je pas fiscaal partner als jullie minstens 6 maanden op hetzelfde adres staan ingeschreven én aan een van de andere voorwaarden van de Belastingdienst voldoen, zoals een kind samen of een koopwoning samen.

Wat kost een samenlevingscontract bij de notaris? Een notarieel samenlevingscontract kost gemiddeld tussen de €449 en €1.075, afhankelijk van of je een standaardcontract of maatwerk kiest.

Moet je je verhuurder toestemming vragen om je partner op het huurcontract te zetten? Ja. Voor medehuurderschap moet de verhuurder akkoord gaan met het toevoegen van een tweede naam aan het huurcontract. Bij particuliere verhuur is dit niet verplicht, dus vraag dit altijd expliciet na.