Waarom is verhuizen een van de meest stressvolle gebeurtenissen?

Verhuizen scoort zelf maar 20 van de 100 punten op de stressschaal van Holmes en Rahe. De stress komt door de stapeling van veranderingen eromheen.

Verhuizen is zo stressvol omdat het nooit één verandering is, maar een stapel veranderingen tegelijk: je huis, je geld, je routines, je buurt en vaak ook je werk of de school van je kinderen. Op de bekende stressschaal van Holmes en Rahe uit 1967 krijgt een verhuizing zelf maar 20 van de 100 punten. Tel je de veranderingen eromheen op, dan zit je al snel op 150 punten, de grens waarboven het risico op gezondheidsklachten duidelijk stijgt.

Is verhuizen echt een van de stressvolste gebeurtenissen in je leven?

Niet volgens het bekendste onderzoek. De vaak herhaalde uitspraak dat verhuizen op de derde plaats staat, na een overlijden en een scheiding, is niet terug te vinden in de oorspronkelijke stressschaal.

De psychiaters Thomas Holmes en Richard Rahe publiceerden in 1967 de Social Readjustment Rating Scale in het Journal of Psychosomatic Research. Zij onderzochten de medische dossiers van ruim 5.000 patiënten en gaven 43 levensgebeurtenissen een score van 0 tot 100.

Bovenaan staat het overlijden van een partner met 100 punten. Een echtscheiding krijgt 73 punten en een huwelijk 50 punten. Een verhuizing staat met 20 punten in de onderste helft van de lijst.

Waarom voelt een verhuizing dan toch zo zwaar?

Een verhuizing voelt zwaar omdat de punten optellen. Het is bijna onmogelijk om te verhuizen zonder tegelijk een paar andere regels op de lijst aan te vinken.

Een rekenvoorbeeld: je koopt een huis in een andere stad en begint daar aan een nieuwe baan.

• Verhuizing: 20 punten
• Grote hypotheek: 31 punten
• Verandering in woonomstandigheden: 25 punten
• Verandering in je financiële situatie: 38 punten
• Ander soort werk: 36 punten

Samen is dat 150 punten. Hebben je kinderen ook een nieuwe school (20 punten) en verandert je sociale leven (18 punten), dan zit je op 188 punten.

Holmes en Rahe telden alle gebeurtenissen uit de afgelopen twaalf maanden bij elkaar op. Onder de 150 punten is de kans op stressgerelateerde gezondheidsklachten klein. Tussen de 150 en 299 punten schatten zij die kans op ongeveer 50 procent, en vanaf 300 punten op ongeveer 80 procent.

De verhuizing zelf is zelden het probleem. De stapeling van veranderingen in korte tijd is dat wel.

Welke onderdelen van een verhuizing geven de meeste stress?

De meeste stress komt uit vier bronnen: verlies van routine, geldzorgen, tijdsdruk en afscheid.

Verlies van routine. Het kernidee van Holmes en Rahe is dat elke verandering aanpassing kost, ook een positieve. Na een verhuizing moet je over alles opnieuw nadenken: waar de sleutels liggen, hoe je naar je werk fietst, waar je boodschappen doet. Dat kost mentale energie.

Geldzorgen. Een verhuizing brengt grote uitgaven in korte tijd met zich mee, zoals dubbele woonlasten, een verhuisbedrijf, een vloer en nieuwe meubels. Onzekerheid over het eindbedrag weegt vaak zwaarder dan het bedrag zelf.

Tijdsdruk en beslissingen. De sleuteloverdracht, de opzegtermijn van je huur en de datum van de verhuizers liggen vast. Daartussen neem je honderden kleine beslissingen: bewaren of wegdoen, welke doos, welke kamer.

Afscheid. Je laat een plek achter waar herinneringen liggen, en vaak ook buren en een vertrouwde buurt. Dat gevoel van verlies komt ook voor als je zelf voor de verhuizing hebt gekozen.

Geeft elke verhuizing evenveel stress?

Nee, de omstandigheden bepalen hoe zwaar een verhuizing is. Een vrijwillige verhuizing naar een groter huis in dezelfde wijk belast je anders dan een gedwongen verhuizing na een scheiding of een huuropzegging.

Onderzoekers in Nieuw-Zeeland probeerden de stress van verhuizen in 2022 te meten met landelijke registerdata in plaats van met vragenlijsten. Hun onderzoek verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Urban Science. Dat de vraag nog steeds wordt onderzocht, laat zien dat één rangnummer voor iedereen niet bestaat.

Drie factoren maken een verhuizing zwaarder:

• Weinig controle. Een verhuisdatum die een ander bepaalt, geeft meer stress dan een datum die je zelf kiest.
• Grote afstand. Bij een verhuizing naar een andere regio verlies je ook je sociale netwerk.
• Samenloop. Een verhuizing rond een geboorte, scheiding, overlijden of nieuwe baan telt dubbel.

Hoe verklein je de stress van een verhuizing?

Je verkleint de stress door veranderingen te spreiden en door vaste punten in je week te houden. De schaal van Holmes en Rahe laat zien dat het totaal telt, dus elke verandering die je uitstelt, helpt.

• Stapel niet onnodig. Plan een verbouwing, een nieuwe baan of een grote aankoop als het kan niet in dezelfde maand als de verhuizing.
• Begin vroeg. Wie acht weken van tevoren begint met inpakken en opruimen, verdeelt dezelfde taken over meer dagen.
• Houd routines vast. Blijf sporten, eet op vaste tijden en ga op je normale tijd naar bed. Routine is precies wat een verhuizing weghaalt.
• Schrijf het eindbedrag op. Een begroting met een buffer van 10 tot 15 procent haalt de onzekerheid over geld weg.
• Verdeel de taken. Maak per persoon een eigen lijst, zodat niet één iemand alles hoeft te onthouden.
• Richt eerst één kamer in. Een slaapkamer die af is, geeft rust terwijl de rest nog in dozen staat.

Blijf je weken na de verhuizing slecht slapen, piekeren of somber, bespreek dat dan met je huisarts. De huisarts of de praktijkondersteuner kan inschatten of er meer speelt dan gewone verhuisstress.

Veelgestelde vragen

Is verhuizen echt de op twee na stressvolste gebeurtenis in je leven? Nee, dat staat niet in het bekendste onderzoek. Op de stressschaal van Holmes en Rahe uit 1967 krijgt een verhuizing 20 van de 100 punten en staat daarmee in de onderste helft van 43 gebeurtenissen. De stress ontstaat doordat een verhuizing bijna altijd samenvalt met andere veranderingen.

Hoeveel stresspunten levert een verhuizing op? Een verhuizing zelf telt voor 20 punten op de schaal van Holmes en Rahe. Tel je een nieuwe hypotheek (31), andere woonomstandigheden (25), een veranderde financiële situatie (38) en een nieuwe baan (36) erbij op, dan kom je op 150 punten.

Hoe lang duurt verhuisstress? Dat verschilt per persoon. De schaal van Holmes en Rahe telt gebeurtenissen over een periode van twaalf maanden bij elkaar op, dus reken erop dat een verhuizing langer doorwerkt dan alleen de verhuisweek.

Wat helpt het meest tegen verhuisstress? Het spreiden van veranderingen helpt het meest. Plan grote keuzes zoals een verbouwing of een nieuwe baan niet in dezelfde weken als de verhuizing, houd vaste routines aan en verdeel taken over meerdere weken.